Kadına verilen hap ya da iğnelerle her ay kendiliğinden oluşan bir adet yumurtanın sayısı iki ya da üçe çıkarılırken, erkeğin spermleri de özel bazı yöntemlerle yıkanıp hazırlanır. Böylelikle spermlerin hareketli olanları küçük bir hacimde yoğunlaştırılmış olur. Verilecek çatlama iğneleri ile yumurtaların çatlama zamanı da ayarlanarak hazırlanmış olan spermler rahim içersine özel bir plastik borucuk vasıtasıyla bırakılır ve böylelikle gidecekleri yol da kısaltılarak yumurta ya da yumurtalara kolayca ulaşmaları sağlanır.

Elbette bu işlemin yapılabilmesi için en az bir kanalın ya da tüpün açık olması şarttır. Dolayısıyla aşılama işleminden önce rahim filmi çekilmesi gereklidir.

Aşılama işleminin başarısı her bir deneme için % 10-15’ler civarındadır. Genellikle 3 yada en fazla 4 uygulamadan sonra gebelik oranlarının artmadığı bilindiğinden daha fazla aşılama tekrarlamaya gerek yoktur. Aşılamanın da, her ne kadar basit bir işlem gibi görülse de mutlaka bu konuda tecrübeli bir jinekolog tarafından yapılmasında fayda vardır.
İyice bilinmelidir ki her çocuğu olmayan kişiye aşılama yapılamaz..

Eğer erkeğin spermlerinin sayı ve hareketi çok düşük ise aşılamadan beklenecek fayda çok azdır..!Bu sayı ve hareket konusunda tam bir fikir birliği olmasa da genellikle kabul gören görüş erkeğin spermlerine yıkama işlemi uygulandıktan sonra ileri doğru hareketli sperm oranının en az ml’de 1 milyonun üstünde olması gerektiğidir.!

Diğer önemli bir konu da spermlerin şekil bozukluklarıdır. Aşılama öncesinde sperm şekilleri de boyanmış örneklerde bu konuda tecrübeli kişilerce detaylı olarak değerlendirilmeli ve normal görünümlü sperm sayısının en az % 4-5 olması gerekmektedir.
Normal şekilli olmayan spermlerin sayı ve hareketleri iyi olsa bile yumurtanın kabuğunu delip içersine girmelerinde problem olabilir.

Aşılamadan fayda göreceği düşünülmeyen ya da 2- 4 kez aşılama yapılmasına rağmen gebelik oluşmayan kişilerde tüp bebek tedavisine geçilmelidir.

Anadolu Sağlık Merkezi Kadın Sağlığı Bölüm Koordinatörü Prof.Dr. Aydın Arıcı, tüp bebek yönteminde rahime birden fazla embriyo yerleştirilmesi ve sağlıklı olan embriyonun seçimi ile ilgili bilgi verdi.

* Tüp bebek yöntemi uygulanırken, rahime birden fazla embriyo yerleştirilmesinin nedeni nedir?

Rahime birden fazla embriyo yerleştirilmesinin tek nedeni hamilelik şansını artırmaktır. İstatistiklere baktığımızda açıkça görüyoruz ki, örneğin en iyi kategori olan 35 yaşından genç kadınlara tek bir embriyo transfer edildiğinde o kadının hamile kalma şansı yaklaşık yüzde 20’dir. İki embriyo transfer edildiğinde bu rakam hemen hemen ikiye katlanır ve yüzde 40’a yaklaşır. Üç embriyo transfer edilirse yüzde 50-60 gibi bir rakama ulaşır. İlginç olan ise dört ve sonrasında hamilelik şansı artmaması. Bu durumda çoğul gebelik riski artıyor. İki embriyo transfer edildiğinde ve hamile kalındığında yüzde 70’i tekizdir, yüzde 30’u ikizdir. Üç embriyo transfer edildiğinde yaklaşık yüzde 60’ı tekizdir, yüzde 30’u ikiz, yüzde 10’u da üçüzdür. Avrupa’da devlet tüm tüp bebek masraflarını karşıladığı için ve çoğul gebeliklerin topluma maddi ve manevi yükü çok olduğu için belirli sınırlamalar getirmişlerdir, kaç embriyo transfer edileceğine dair. Almanya, İtalya gibi ülkelerde 35 yaşından genç kadınların ilk tüp bebek denemelerinde sadece tek embriyo transferi şartı vardır. Ve hesaplandığı zaman tek embriyo transferi artı kalan embriyoların dondurulması ve daha sonra donuk embriyoların teker teker transferi aslında toplam hamilelik şansını ilk seferde iki ya da üç embriyo transfer edilmesiyle hemen hemen aynı rakamlara getirmekte. Ancak gerek Amerika’da ve özellikle ülkemizde tüp bebek masrafları oldukça yüksek olduğu için ve birçok çiftin bunu cebinden ucuna ödemek zorunda olduğu için mümkün olduğu kadar az denemeyle mümkün olduğu kadar yüksek başarı elde etme gibi bir ihtiyaç vardır. O nedenle de ülkemizde genellikle kadın 35 yaşından genç olsa bile 2 ya da 3 embriyo yerleştiriliyor. Ben bunu embriyo kaliteleri iyiyse 2’ye indirmeye başladım. Bence 35 yaşından genç kadınlarda 2 embriyo transferinin yapılması yeterlidir.

* Birden fazla embriyo yerleştirilmesi mutlaka gerekli mi?

Gereklilik ihtiyaca bağlıdır. Hamilelik olması için gerekli değil. Ama yüksek hamilelik oranları elde edilmesi için gerekli. Açıkçası maddi sorunların olmadığı bir toplumda ideali tek embriyonun transfer edilmesi, hamilelik olmadığı takdirde bunun tekrar edilmesidir. Ya dondurulmuş embriyo transferi olarak ya da yeni bir tedavi siklusu denenerek. Fakat özellikle toplumumuzdaki birçok insana ikiz olması sempatik gelebiliyor. Halbuki ikizlerin dahi hem hamilelik sırasında hem de hamilelik sonrasında çok önemli sorunları olabiliyor. Bunlardan en önemlisi erken doğum. Birçok ikizde erken doğum riski vardır. Ve erken doğumun da getireceği gerek bebeklerde gerek annede birçok fiziki zorluklar var. Erken doğan bebeklerde solunum yetersizliğinden tutun da, kafatası tam olarak gelişmeden doğduğu için beyin içinde kanamaya kadar ve buna bağlı olarak nörolojik bozuklukların olması dahil birçok sorun oluşabilir. O nedenle ben, ikizi bile tavsiye etmiyorum. Ama artık günümüzde iyi bir doğum takibiyle ikizlerin olgunlaşması sağlanabiliyor genellikle. O yüzden ikizler, yüksek risk grubundan çıkmış durumda. Ama ikizin üstündeki herhangi bir çoğul gebelik çok yüksek risk kategorisine girer ve tavsiye etmiyorum.

* Rahime kaç tane embriyo yerleştirileceği kararı aileye mi bırakılıyor?

Bu biraz da o tüp bebek merkezinin tutumuna bağlı. Ama ben son kararı her zaman aileye bırakırım. Artısını, eksisini, risklerini anlattıktan sonra ve belirli bir sınırlama getirerek son kararı aileye bırakırım. Ben, aileden iki ya da üç tane embriyo arasında seçim yapmasını isterim. Ama aile mutlaka dört tane embriyo transfer edilmesini isterse ben doktor olarak buna karşı çıkarım ve yapmayı reddederim. Ancak öte yandan sadece bir tane isterse de başarı şansının düştüğünü aileye anlatırım.

* Herhangi probemi bulunmayan bir kadına maksimum kaç embriyo yerleştirilebilir sağlıklı olarak?

Bence en sağlıklı olanı iki embriyo yerleştirilmesidir. Bu rakam maksimum 3 olmalı.

* Çoğul gebelik olması durumunda bu bebeklerin kaç tanesinin doğacağı kararını kim veriyor?

Tabii ki bir insana yapılacak cerrahi bir müdahale tamamen o insanın rızasıyla yapılabilir. Bebekler de doğmadan önce annenin rızası olmadan yapabileceğimiz bir şey olamaz. Sonuçta evet, kanunen de, etik olarak da annenin rızasının alınması, ikna edilmesi gerekir. Çoğul gebeliklerde, özellikle ikiz üstü gebeliklerde ben aileye şöyle bir örnek veriyorum: “Bakın, şu anda hayalinizde Titanik’in battığını canlandırın. Ve dört kişi, sadece iki kişinin binebileceği bir sandala çıkmaya çalışıyor, yaşam kavgası veriyor. Siz o dördünü sandala koyarsanız, sandalın batıp dördünün de öleceği ortada.” Dördüz bir gebelik varsa anne babaya, bunun hem anne sağlığında sorunlar yaratacağını hem de dört bebeğin dördünün de hasarlı doğma olasılığının çok yüksek olacağını anlatıyorum. Erken doğum riski çok yüksek olduğu için bebeklerde beyin kanaması, akciğer yetersizliği ve başka birçok organ bozukluklarının meydana gelebileceğini ve onları ömür boyu etkileyecek sakatlıkların olma riski çok yüksek olabileceğini, bunun için hiç olmazsa iki tanesinin sonlandırılması gerektiğini öneriyorum.. kucaklayabilecek En azından iki bebeğin nispeten sağlıklı olarak gebeliği sürdürmesi ve doğmalarını sağlıyoruz. O yüzden ikinin üstündeki gebeliklerde ki biz buna selektif redüksiyon diyoruz, yapılmasını tavsiye ediyoruz. Nitekim çoğul gebeliğin devam etmesinin yüzde 5 oranında tüm gebeliğin kaybedilmesine de yol açtığı bilinen bir gerçek.

* Birden fazla embriyonun tutması başarı mı yoksa başarısızlık mıdır?

Bence her ne kadar bir hamileliğin olması başarıysa da, ikinin üstündeki hamilelikler bu başarıya gelen gölgedir.

* Embriyoları seçerken kriterleriniz neler?

Şu anda maalesef çok bilimsel kriterlerimiz yok. Ancak genellikle embriyonun ne kadar simetrik ve ne kadar hızla bölündüğüne bakıyoruz. Birinci günlerinde önce bir spermle birleşmiş mi ve bölünme olmuş mu ona bakıyoruz. İlk bölünen embriyolar, daha sağlıklı embriyolar olarak kabul edilir. İkinci gün, ideal olarak dört hücreli olmalarını isteriz ve bunun şekilsel olarak ne kadar simetrik bölündüklerine bakarız ve birinci kalite, ikinci kalite diye gruplarız. Tabii ki birinci kalitelerin hamilelikle sonlanma şansları daha yüksek. Üçüncü güne geçtiğimizde, ideal olarak sekiz hücreli olmalarını isteriz. Yine görünüşlerinin simetrik ve iyi bir şekilde bölünmesi gerekir. Ama bunların dışında embriyoların kalitelerini tam olarak değerlendirecek geçerli bir metod yok. Aslında Amerika’da son 6 ayda yeni bir metod geliştirildi. Sonuçlarının birkaç ay içinde alınacağı bu metoda göre, hem embriyonun içinde yaşadığı ve beslendiği sıvıdan çok küçük bir damla alınıyor. Ve bu embriyonun bir anlamda atıklarını inceleyerek o embriyonun bolik aktivitesi anlaşılıyor. Kısacası, embriyonun içinde yaşadığı sıvıdaki atıklarından, bolik aktivitesini anlıyoruz. Bu yöntem sayesinde, tek embriyo transferiyle başarı yüzde 60’a, iki embriyo transferiyle de yüzde 80’e çıkabiliyor başarı. Bu da demek oluyor ki, yeni yöntemler geliştirebilirsek tüp bebekte başarı şansının ötesinde çoğul gebeliklerin de önüne geçebiliriz.

* Embriyoların sonlandırılmasına hangi aşamada karar veriliyor?

Hamilelik oluştuğunda, doğal olarak çoğul gebeliklerde de her bir embriyo kendiliğinden düşebilir. Bu, yüzde 20 oranında görülür ve ilk 6 hafta içinde meydana gelir. O yüzden biz o aşamaların geçmesini bekler ve genellikle 9. ve 10. haftaya gelindiğinde bu selektif redüksiyon işlemini yaparız.

* Sağlıklı embriyoyu seçerken yanılma payı oluyor mu?

Tabii ki var. Biz sadece şekile bakabiliyoruz. Oysa gerçek genetik analizini bilemeyiz. Tabii günümüzde implantasyon öncesi genetik tanı dediğimiz metod kullanılabilir. Ama o metod da yüzde yüz başarılı değil. Çünkü şu aşamada en fazla 9 kromozoma bakabiliyoruz. Bunun yanı sıra genlerde bir bozukluk olabilir, kromozom sağlam olsa bile. Bunların ötesinde aldığımız hücrede normal fakat diğer hücrelerde anormallik olup, sağlıksız bebek doğabilir.

Sonuçta tedaviler hem keseye, hem psikolojiye hemde zamana karşı gerçekleştirilen bir süreç. Ayrıca tedavi sırasında muhakkak stres yaşanıp psikolojik olarak yıpranıyor da çiftler. Dolayısıyla çiftler bir süre denedikten sonra olmuyorsa olmuyor diyebilmeli. Bir önceki deneme bir sonraki denemenin rehberi olmalı. Eğer en son denemede herşey uygun olmamasına rağmen tutmuyorsa bir kez daha denenmeli. Ama o arada tekrar denemeden önce muhakkak geriye doğru bakıp niçin tutmadığı konusunu kararlılıklaaraştırmak lazım. 35 yaşın altındaki bir kadında ilk denemede tutma şansı yüzde 50-60’tır. Ancak her denemede olasılık biraz azalır. Kadında ortalama 6 denemeye kadar bir sorun yoktur. Ama günümüzün teknolojisiyle 35 yaşın altındaki bir kadın en fazla üç denemede hamile kalabilir, çok önemli bir sorun yoksa. Ancak kadın 40 yaşını geçtiyse, doğal yoldan doğurganlık azaldığı için hamilelik şansı daha düşüktür. Bu yaşlarda tüp bebekle hamile kalma şansı yüzde 25 kadardır. Dolayısıyla o grupta deneme daha fazlası olabilir.

EMBİRYO YERLEŞTİKTEN SONRA NE KADAR YATMALIYIM
Sonra tekrar seni bir odaya alip bu sefer 40 dakika ile 2 saat arasinda bir odadada dinlendirecekler. Bundan sonraki 12 gunun dinlenme ve yavas hareketli olacak gerekirse bir hafta izin al. eve git yat. . Soranlarada gribim gelmeyin dersin annene babana mesela. . Yumurtalarin vucuduna adepte olması doktorlar her ne kadar olursa iki saatte olur deselerde bir-iki gunden aşağı degil. Onca yoldan gelmis uzun işlemler geçirmiş kucucuk bir embiryonun şap diye ana rahimine yuvalanacağına nasil inanirsinız. Ona imkan taniyın. uzanın dinlenin. huzurlu olun ve elinizi karninıza koyun ve onunla icinizden konusun . Beslenmenize tabiki cok dikkat edin ve bu islem basladigindan itibaren sut icmeye ve balik yemege baslayın embiryonun rahime tutunmaya baslamasindan itibaren beyninin gelismeye basladigini biliyormuydunuz.

TRANSFERDEN ÖNCE NORMAL CİNSEL İLİŞKİ EN SON NE ZAMAN YAPMALI

Eğer doktorunuz daha değişik bir şey önermemişse, transferden en geç üç gün öncesinde ilişkiye girebilirsiniz. Bunun spermlerin kalitesini artırdığına inanılmaktadır.

BU KADAR FAZLA HORMON TAKVİYESİ VÜCUDUMDA KÖTÜ ŞEYLERE NEDEN OLABİLİR Mİ?
Bu genellikle kadınlara verilen hormon takviyelerinde en cok kafa karıştıran sorulardan bir tanesidir. İşlemlerin başlangıcında doktorların yazmış oldukları reçete ile alınan iğne kutularının cokluğu hem alan işlem görecek kadını hemde ailesini derin bir endişeye sürükler. Ama bu aslında hic korkulmaması gereken bir durumdur. . Nedeni zaten kadının vucudundaki bir takım hormonal bir eksiklikler nedeni ile cocugunun olmadıgı düşünülürse doktorlar bu eksikliği gidermek ve vucudu normal düzenine sokmak için bu ilacları vermektedirler. İlaclardaki sayının artması ve azalması tedaviye giren hastanın vucudunun ilaclara verdiği cevapla dogru orantılı olarak değişir. Vucuttaki bu hormonların eksik olarak kalması ve kadının bunları cocuk için bile olmasa tedavi yoluna gitmemesi ileride daha sıkıntılı kadın hastalıklarına ve hatta kansere kadar davetiye çıkarmak olabilir. Hasta ilaclara cevap verip hamile kalırsa vucut normal islevine kavusmuş demektir.

MADEM HORMONLARIM BASKI ALTINA ALINACAK BU BAHARATLAR ÇAYLAR NEDEN?
Beslenmenize cok dikkat edeceksiniz. Sadece yumurtalıklarinin calismasi icin degil. Bedeninizin bir bebek için sagliklı ve zinde olması gerekiyor. Size verilen bilgilerde vucudunuzun direncini arttırmak . Hem bedenen hemde ruhen verdiğiniz mucadeleye hazırlıklı olmalısınız. Siz maden cocuk için bir savas vermeye karar verdiniz, bunu bütün cephelerde aynı kararlılıkla surdurmelisiniz. İlacla bile olsa gelecek olan yumurtalarinin cok kaliteli olmasi gerekiyor. Benim soyledigim bitkiler baharatlar ve caylar yemekler hep bedenin en iyi sekilde calismasini saglamak icin. Size verilecek ilacların hepsi saglıklı ve kaliteli yumurtalar ve spermler elde etmek içindir. Bu nedenle sizde hazırlıklı ve yardımcı olmalısınız. Alınan yumurtaların hepsinin içi dolu olmuyor maalesef . İlacla cok yumurta alınan bazı kadınların yumurtalarının içinin bos olduğu durumlarda çıkmakta Bu yaşla alakalı bir durum degil tamamen yapısal bir durum olarak da ortaya cikabilir. Ankara’da ki bir tup bebek merkezinde bir olay la karşılasmıstım ve bu durum beni cok saşırtmıstı. Kadın 18 yasındaydı ve ilacla 8 tane yumurta elde etmişlerdi. Dollenme safhasında yumurtaların hepsi bos cıkmıstı ve bu ücüncü tüp bebek denemesiydi.
Sonra tekrar seni bir odaya alip bu sefer 40 dakika ile 2 saat arasinda bir odadada dinlendirecekler. Bundan sonraki 12 gunun dinlenme ve yavas hareketli olacak gerekirse bir hafta izin al. eve git yat. . Soranlarada gribim gelmeyin dersin annene babana mesela. . Yumurtalarin vucuduna adepte olması doktorlar her ne kadar olursa iki saatte olur deselerde bir-iki gunden aşağı degil. Onca yoldan gelmis uzun işlemler geçirmiş kucucuk bir embiryonun şap diye ana rahimine yuvalanacağına nasil inanirsinız. Ona imkan taniyın. uzanın dinlenin. huzurlu olun ve elinizi karninıza koyun ve onunla icinizden konusun . Beslenmenize tabiki cok dikkat edin ve bu islem basladigindan itibaren sut icmeye ve balik yemege baslayın embiryonun rahime tutunmaya baslamasindan itibaren beyninin gelismeye basladigini biliyormuydunuz

YUMURTA TOPLAMA İŞLEMİ ACI VEREN BİR İŞLEM Mİ? Yumurta toplama işlemi Ultrason aletine benzer bir aletle yapılmaktadır. Ultrasona girmeden yarım saat önce size igne yapılmakta rahatlatılmaktasınız. Muayene masasına geçtiğinizdede lokal anesteji yapılarak. toplama işlemi yapılmaktadır.
YUMURTALARIM ALINDIKTAN SONRA NEREDE MUHAFAZA EDİLİYOR
Yumurta toplanmadan iki gün önce kadından kan alınır. Bu kandan elde edilen solusyonla rahim içi benzeri bir sıvı elde edilir. Toplanan yumurtalar bu solusyonun içinde muhafaza edilir.
TRANSFER İŞLEMİ YAPILDIKTAN SONRADA İĞNE OLMAYA DEVAM EDECEK MİYİM? Evet ama farklı türde iğneler olacak. Transferden sonra doktorunmuz size düşük olmasını önleyici iğneler verecektir. 12 gün bunlara devam edeceksiniz 12 gunun sonunda tahlillerini olumsuz çıkarsa igneler iptal edilmekte olumlu çıkarsa bir müddet daha devam ettirilmektedir.
NETİCEYİ NE ZAMAN ALACAĞIM?
Transfer işlemi yapıldıktan 12 gün sonra hastahaneye gidip kan ve idrar vereceksiniz . İdrar sonucunu hemen veriyorlar. Kan tahlili de kesin sonuç olduğundan öğleden sonra belli olur. Yani ayni gün akşam sonuçları alırsınız.
SİZCE KAÇ DEFA DENENMELİ ?
Bu tamamen sizin maddi gücünüze ve ne kadar kararlı olduğuna bağlı bir olay. denemenizin ikincisindede tutar beşincisinde de . tam 17. seferinde hamile kalan yabancı bir kadın olduğunu öğrenmiş bulunuyorum. Kendisine ulaşmaya çalışıyorum. Mutlaka tanışmam gerek.
BAŞARISIZ OLURSAM TEKRAR NE KADAR SONRA DENEMELİYİM? Doktorlar iki ay sonra tekrar denenebileceğini belirtiyorlar. Ama bu tamamen sizein doktorunuza kalmış bir şey Çünkü sizin vucudunuzun durumunu ve tahammülünüzü en iyi o bilebilir.

Bazı kadınların rahmi normal olmadığı için gebe kalamadığı doğru mudur?

Bazı kadınlar rahimde yapısal anomalilerle doğarlar. Bunlar çift rahim, rahimde bölme, vajinaya açılmayan rahim veya rahmin hiç olmamasıdır. Çift rahmi olan kadınlar çocuk sahibi olabilir. Rahimdeki anomalilerin bir kısmı cerrahi tedavi ile düzeltilebilir.

Kürtajdan sonra rahim içinde oluşan nedbe dokusu infertiliteye neden olur mu?

Bazen kürtaj sonrası rahimde oluşan yapışıklıklar infertiliteye neden olabilir. Bu yapışıklıkların cerrahi olarak tedavi edilmesi gerekir. Histeroskopi ile yapışıklıklar tespit edilerek giderilir ve bir süre için rahim içi araç (spiral) takılarak yapışıklıkların tekrar oluşması önlenir. Enfeksiyonların oluşmaması için antibiyotik kullanılır ve hormon preparatları ile rahim içindeki normal dokunun büyümesi uyarılır.

Servikal mukus nedir ve ne işe yarar?

Rahim ağzındaki bezlerden salgılanan jölemsi sıvıya servikal mukus denir. Bu salgı bakterilerin rahme ulaşmasını engeller. Salgının kıvamı menstrual siklus boyunca değişiklik göstererek yumurtlama sırasında incelir ve spermlerin ilerlemesine olanak sağlar. Servikal mukus içinde spermler 72 saat canlılığını korur.

Servikal mukusda spermlerin ilerlemesini engelleyen antikorlar bulunur mu?

Antikorlar yabancı maddelere karşı vücudun savunma mekanizmasının oluşturduğu maddelerdir. Bu maddeler vücudu enfeksiyonlardan korur. Çocuk sahibi olamayan bazı kadınlarda sperme karşı antikorlar oluşur. Bu maddeler antikorlar spermin hareketini engelleyerek infertiliteye neden olabilir.

Erkeklerde sperme karşı antikorlar oluşur mu ?

Evet, servikal mukusu geçemeyen ve hareketliliği azalmış spermler görüldüğünde antisperm antikorlarının varlığından şüphelenilir. Bu antikorlar özel testler yapılarak belirlenir.

Antisperm antikorlarına bağlı infertilite nasıl tedavi edilir?

Antisperm antikorlarının varlığında değişik tedaviler denenmiştir. Çifte 6 ay boyunca cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) kullanmaları önerilir. Bu yöntemin başarısı tartışmalıdır. Bağışıklık sistemini baskılayan steroid adı verilen ilaçlar da kullanılır fakat bu ilaçların yan etkileri fazla ve bu tedavinin başarısı düşüktür. Uygulanan diğer bir tedavi ise aşılamadır. Bu vakalarda en başarılı tedavi yöntemi tüp bebek uygulamasıdır.

Nedeni izah edilemeyen infertilite ne demektir?

İnfertilite nedenini açıklayan bir problemin bulunamadığı çiftler bu gruba girer. Bu tanı konmadan önce yeterli incelemeler yapılmalıdır. Tüm araştırmalar yapıldıktan sonra bir problem bulunamayan çiftlerin oranı %5-15 arasında değişir. Bu çiftlerin bir kısmı hiç tedavi görmeden gebe kalabilir. Diğerlerinde ise en başarılı tedavi yöntemi yardımcı üreme teknikleridir.

Sperm sayısı az olan erkeklerin fizik görünümünde bir farklılık var mıdır?

Kesinlikle hayır, sperm sayısı ile erkeklerin dış görünümünün ilişkisi yoktur. Erkek karakteristikleri çok gelişmiş bazı erkeklerde hiç sperm olmayabileceği gibi erkek karakteristikleri hiç gelişmemiş bazı erkeklerde sperm sayısı normaldir.

Yumurtalık hiperstimülasyon sendromu nedir ?

* Hiperstimülasyon sendromu (yumurtalıkların fazla uyarılması) hafif, orta ve şiddetli olmak üzere üç derecede görülebilir.
* Hafif hiperstimülasyon vakalarında yumurtalıklar büyür ve kistler oluşur. Bu durum hMG tedavisi gören hastaların üçte birinde görülür. Hastalarda karın ağrısı ve karında şişlik görülebilir, dinlenmeyle ve ağrı kesiciler alındığında bu şikayetler geçer.
* Orta dereceli hiperstimülasyonda karında şişlik ve hassasiyet artar, yumurtalıklardaki kistler büyür. Bulantı, kusma, kilo artışı tabloya eklenebilir. Hafif hiperstimülasyon gibi tedavi edilir fakat bu vakalar daha yakın takip edilmelidir.
* Şiddetli hiperstimülasyon görülme olasılığı %1’den azdır. Bu vakalarda karın ve göğüs boşluğunda sıvı birikimi olur, nefes almakta güçlük hissedilebilir. Bu vakalar hastaneye yatırılarak tedavi edilir. Gebelik gerçekleştiğinde hiperstimülasyon sendromu uzar ve 3 hafta kadar sürebilir

(Tecrübelerden derlenmiş degerlendirilmelerdir ,hangisi size uyar siz gözlemleyin, ilkönce doktorunuzun direktiflerini dikkate alın)

1. Mikroenjeksiyon veya tüp bebek tedavisindeki en önemli ip ucu kendi kendinizi şımartmaktır. Çok stresli bir tedaviye başlıyosunuz , bunu yenmek için size yararı dokunabilecek herşeyi yapabilirsiniz.
2. Tedavide kullanacagınız ilaçlar konusunda nerde ve ne zaman alacağınıza önceden karar verin ve olası haberleşme bilgilerini temin edin. Bu bilgiler özellikle döllenme ve gebelik testi gibi önemli günlerde çok önemli olabilir
3. Bu stresli ve zor günlerde herşey istediginiz gibi gitmeyebilir. Yanınızda eşinizi veya en yakın arkadaşınızı bulundurmak faydalı olur
4. Transferden önce bile istirahat çok önemlidir . Yumurtaların gelişimi için büyük bir enerji ve çaba gerektigini düşünerek dinlenmeyi ihmal etmeyin
5. Sizi tedavi eden işlemlerinizi yürüten ekip hakında bilgi edinin ki farklı bir hasta olduğunuz fark edilsin .
6. Tüp bebek merkezinde bir veya iki arkadaş edinin , faydalı olabilir
7. Randevularınızda yanınızda kitap yada vakit geçirecek herhangi birşey bulundurun , belki bir süre beklemek zorunda kalabilirsiniz.
8. Asıl embriyo transferinden önce , sanal transfer yapıp yapmadıklarına dikkat edin . Zira bu bir oyun degildir , rahminizin derinliğini dolayısıyla gercek embriyoyu nereye koyacaklarını bilmek için bu işlem gerekli ve önemlidir.
9. Daha rahat olmak için , yada bu işlemler esnasında kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olabilecek ne varsa onu yapabilirsiniz (şekerleme , arkalık , yastık , sevdiğiniz yiyecekler ,kısaca kendinize iyi bakın)
10. Tavsiye etmiyoruz , cok az alkol yumurta gelişimini olumsuz etkilemeyebilir , ama çok az kahve yumurta gelişimini olumsuz etkileyebilir . Kahveden kesinlikle uzak durun.
11. Son gelişmeleri içeren , infertilite ile ilgili bir kitap satın alın , gelişmeleri izleyin ve tüp-bebek mikroenjeksiyonla ilgili önceden bilgi edinin. Hergün yeni bir gelişme olduğunu unutmayın.
12. İşlemler hakkında , doktorunuza sürekli sorular sorun, sayılar neyi ifade ediyor öğrenin. E2 ve döllenme rapor v.s. sonuçlarının bir fotokopisini alın kendi dosyanızda saklayın.
13. Ne kadar çok şey bilirseniz ,sizinle o kadar çok ilgilenip ,daha çok paylaşacaklardır. Size zaman ayıracaklardır.
14. Sizinle aynı konumda olan (faktör, dönem v.s.) bir tüp bebek hastası ile tanışın ve hikayelerinizi paylaşın , bu size rahatlık sağlatabilir.
15. Gebelik testi öncesi günleri için esnek ve hafif bir program yapın ve uygulayın
16. Tedvide ,doğum öncesi vitamini almaya başlayın, en azından üç ay öncesinden başlayarak günlük 400 mcg folik asid almaya başlayabilirsiniz ,bu miktar uzmanların gebelik sırasında önerdikleri 800 mcg lik miktara bakılarak uygun oldugu düşünülebilir.
17. Bazı merkezler aşırı uyarılmadan korunmak için ,yüksek protein , düşük tuz potasyum ihtiva eden diyetin faydalı olacagına inanıyorlar .(aşırı uyarılma kaçınılması gereken bir durumdur)
18. Tedavi sırasında aldıgınız ilaçlardan dolayı biraz kilo alabilirsiniz ve şişkinlik olabilir, gebe kaldıgınız zaman bu durumun hiç bir önemi kalmayacaktır.
19. Yumurtaların uyarılması sonucunda ,bazı hanımlar kendilerini cok rahatsız hissedebilirler ve acı duyabilirler, föliküllerin gelişimini olumsuz etkiliyebileceginden ,dar giysiler giymeyin askine geniş elbise giyinin faydası olacaktır.
20. Tedavi sırasında ilaçlar ve diger uyarma işlemleri kabızlıga yol açabilir. Yumurta toplanma gününe yaklaşırken bunun için önlem alın
21. Eşinizle onun rolü hakkında konuşmayınız , zira bu tartışma onu aşırı strese sokup probleminizin çözümünü daha da zorlaştırabilir
22. Eğer bu sizin ilk tüp-bebek yada mikroenjeksiyon denemenizse , özelliklede kaliteli embriyolarınız oluştuysa, transfer edilecek embriyo yada blastokist sayısı için muhafazakar olun (bir fazla transfer isteyin).cünkü daha sonra döllenebilme sorunu yolunuzda engel teşkil edebilir.
23. Eger birden fazla tüp bebek deneme başarısızlığı yaşadıysanız , özelliklede doktorunuz protokol değişikliği yapmayı düşünmüyorsa , siz düşünün doktorunuzu ve tedavi merkezinizi değiştirmeyi.
24. Şunu hiç unutmayın; hiç bir deneme biribirinin aynısı degildir. Aynı merkezde, aynı protokol uygulansa bile sonuçlar biribirinin aynısı olmayabilir.(yumurta ,embriyo sayısı kalitesi v.s.) Bu durum sizi endişelendirmesin.
25. Bazı merkezlerde başarı şansını artırmak için embriyo reddini önleyen bazı ilaçlar kullanıyorlar , bunun sizin merkezinizde kullanıp kullanılmadıgını araştırın.
26. Daima hemşirenizin talimatlarını , onu iyi anladıgınızı teyid etmek için tekrar edin . E2 degererinizi öğrenin , yanlış birşey daya açık olmayan bir konu varsa hemen açıklama isteyi. (emir tekrarı yapın)
27. Uyarılmadan önce , eşinizle , kaç tane embriyo veya blastokist transfer ettirmeyi planladıgınızı tartışın ve kararlaştırın. Eğer iyi kalite ve çok sayıda embriyonuz kaldıysa dondurtmayı düşünün.
28. Progesteron uygulaması için bir kaç alternatif mevcuttur. Dolayısıyla iğne olmaktan kurtulabilirsiniz (maalesef sadece progesteron ilacının alımında)
29. Bazı merkezlerde progesteronun vajinadan alınmasının daha etkili olduğunu düşünmektedirler ve öyle alınmasını önerirler.
30. Merkeziniz izin veriyorsa, progesteronu ağızdan da alabilirsiniz
31. Denemelerinizden sonraki adet döneminizde, kanamanız olsa bile hala gebe olabileceginizi unutmayınız. Protesteron destegini, kanda gebelik testi yaptırıp emin olmadan kesmeyiniz.
32. İlaçlarınızı zamanında alın. Özellikle çatlatma iğnenizi doktorunuzun size söyledigi zamanda dakik vurdurun.
33. İlaçlarınızı serin bir yerde saklayınız , ilaçlarınızın son kullanma tarihlerine dikkat ediniz.
34. Baskılayıcı cilt altı iğne enjektörünüzün kaç ünitelik olduguna dikkat edin , söylenilen doz da ilaçın dogru miktar olup olmadıgını hemşireye teyid ettirin.
35. Kısa mesafeli ve süreli gezi ziyaret tüb bebek tedavi stresinizi azlatabilir.bol bol gezin dinlenin. (transferden sonra degil)
36. Oturduğunuz şehir dışında tedavi görüyosanız yanınıza geniş elbiseler alın ve buzdolabısı olan bir konaklama yeri seçin.
37. Kendinizi belirsizliklerden uzak tutun , karamsar olmayın.
38. Sosyal kontaktlarınızı minimuma indirin.
39. Kendi kendinizle ve eşinizle biribirinize odaklaştıgınız kenetlendiginiz bir zamanda tedaviye başlayın.
40. Pozitif düşünün , relax olun
41. Karamsarlık durumlarında , başarı ithimallerinizi gözden geçirin, ruhsal iniş çıkışlarda ya nötr kalmaya yada umutlu olmaya devam edin.
42. Stresi yenmenizde hangisi size yardım edecekse onu yapabilirsiniz : relax,derin nefes alma , yoga,meditasyon gibi.
43. Yumurta toplama öncesi ve sonrası birer gün işe gitmeyiniz (çalışıyosanız) . Ağrınız olabilir , dinlenin
44. Kişiden kişiye ağrının şiddeti değişebilir . Bazı hanımlar az ağrı hissetkilerini söylemelerine rağmen bazılarıda çok hissettiklerini söylemektedirler. Her iki durumda kendinizi alıştırın.
45. Yumutra toplama günü yanınıza birini mutlaka bulundurun. Narkozun etkisi ile ayık olmayabilirsiniz ve size doktorunuz tarafından söylenen yapmanız gereken şeyleri daha sonra hatırlamayabilirsiniz.
46. Birşeyleri hatırlayamıyorsanız endişe etmeyin . Yatıştırıcı ilaçların etkisi geçince eski normal durumunuza döneceksiniz.
47. Bazı hanımlar, toplama esnasında kullanılan bazı yatıştırıcıların karabasana sebep olduklarını beyan etmişlerdir
48. Yumurta toplamadan sonra sıcak bir ped karın bölgenizdeki ağrıların azalmasına yardımcı olabilir.
49. Bulantı ve kusma gibi sorunlarla karşılaşabilirsiniz . Endişe etmeyin
50. Toplama ve transferden sonra sizi eve araba ile götürecek birini bulundurun (eşinizin olması tercih edilir)
51. Herhangi bir şeye allerjiniz varsa bunu doktorunuza söyleyin, tedbir almalarını isteyin.
52. Bazı merkezler, embriyoların kokulara karşı zayıf reaksiyon göstermeleri sebebiyle , toplama ve transfer günleri sabun ,
53. Parfüm şampuan gibi şeylerin kullanılmamalarını önermektedirler.
54. Toplama ve transfer günü tırnak cilası kullanmayın.
55. Her bir folikülün mutlaka bir yumurta içerdiğini düşünmeyin. Bazı foliküller boş çıkabilir bu sizi endişelendirmesin.
56. Yumurta toplama işleminden 1-2 gün sonra dayanılmaz şiddetli ağrılarınız olursa bu durumu vakit gecirmeden merkeze bildirin.
57. Transferden sonra yatmak zor ve sıkıcı olabilir , yanınızda yastık bulundurun , sizi oyalayacak bir şeyler temin edin.
58. Bir çok merkez , hastanede uzun süre dinlenmenin başarı oranını artırdığını düşünmemektedir. Ama siz öyle gerekli hissediyorsanız dinlenebilirsiniz.
59. Transferden sonra yüzme , spor yük kaldırma gibi aktiviteler de bulunmayınız.
60. Transferden sonra orgazm olmayın, cinsel ilişki de bulunmayın.
61. Toplamadan sonra , bulantınız yoksa su , meyve suyu, bisküvi çok az miktarda poğaça v.s. gibi hafif yiyecekler yiyip içebilirsiniz.
62. Bir kaç saat sonra doktorunuz tarafından aksine birşey söylenmediyse normal diyetinize dönerek istediğiniz her türlü yemeği yiyebilirsiniz.
63. Yumurta toplamadan sonra alkollü, asidli içecekler ve sigara kesinlikle kullanmayınız.
64. Yumurta toplamadan sonra başınız dönebileceği için yataktan kalkmadan önce bacaklarınızı yatağın kenarından aşağıya uzatarak 3-4 dakika kadar oturun , daha sonra ayağa kalkın.
65. Doktorunuz aksi bir şey söylemediyse ağrı kesici kullanmayınız.
66. Yumurta toplamadan sonra 1-2 gün süreyle adet ağrılarına benzer bel ve kasık ağrısı, vajinal damla damla kanama olabilir. Yumurta toplama işlemi hazneden ve iğne aracılığıyla yapıldığı için az miktarda ağrı ve/veya kanama olması doğaldır.
67. Eğer ağrı şiddetli ve sürekli oluyorsa yada kanama miktarı fazla ise bulantı kusma başlar ise ve 38 dereceyi geçen ateş olursa merkezinizle hemen temas kurun.
68. Toplamadan sonra istediğiniz zaman banyo yapabilirsiniz.
69. Şehir dışına tedavi için gitmiş çiftler , transferden sonra 1-2 gün tedavi gördükleri şehirde kaldıktan sonra evlerine dönmelerinin iyi olacağı önerilmektedir.
70. Transferden sonra gebelik testinin olacağı güne kadar devamlı yatakda kalmanız gerekmez.
71. Yine transferden sonra 1-2 gün süreyle adet ağrısına benzer bel ve kasık ağrısı , az miktarda vajinal kanama olabilir.
72. Kullandığınız ilaçlara bağlı olarak yumurtalıkların aşırı uyarılması bu tedaviler sırasında belli oranda görülebilir. Belirtileri nefes almada zorluk , karında şişlik ve ağrı , bulantı kusmadır ve şikayetler genellikle transfer işleminden bir kaç gün sonra başlamaktadır. Böyle bir riskin gerçekleşip gerçekleşmiyecegini işlemleriniz sırasında doktorunuzla konuşun. Ve bu tür şikayetiniz olursa merkezinize derhal haber verin.
73. Transfer tarihin den 12 gün sonra gebelik (beta hch ) testi yaptırın.
74. Adet kanamanız başlasa dahi günü geldiğinde mutlaka gebelik testi yaptırın zira bu kanama , dış gebeklik yada erken bir düşüge bağlıda olabilir.
75. Sperm sorunu olanlar (beyler) için , dar pantolon veiç çamaşırı giymemeleri ,çok oturarak iş yapmamaları , çok araba kullanmamaları, ayak ayak üstüne atarak oturmamaları , sıcak suyla banyo yapmamaları önerilmektedir.
76. Eşiniz yaklaşık 40 gün sürecek yoğun ve stresli bir tedavi programına girmektedir . 100 e yakın iğne vurulacak . Size düşen görevin ne olduğunu yazmıyorum siz biliyosunuz zaten.

Kısırlık tedavisi hastalarından, çocuk sahibi olmaya çalışmanın ızdırabının boyutlarını, yıllardır öğreniyoruz. Yinede, kısırlık tedavisi hastalarımızın, tıbbi yardımımızın etkinliğini arttıracak ve tedavi surecinde duygusal fırtınayı azaltacak bir takım şeyler yapabileceklerine inanıyoruz. Bu amaçla aşağıda “İdeal Hasta” için önerilerimizi sıralıyoruz;
1. İdeal hasta kısırlık olayına bir karı-koca sorunu olarak yaklaşır. Eşlerden birinin “sorunlu” olarak bulunması bu sorunun her iki eşide etkilemesi gerçeğini ortadan kaldırmaz. kısırlık testleri, değerlendirmeler diğer eş tarafından da hiç olmazsa bir kaç klinik ziyaretinde eşlik etmesiyle ve testlerin niteliğini anlamasıyla daha kolay hale gelebilir. Esler bu testler sırasında ne kadar birlik ve beraberlik gösterirlerse birbirlerini o kadar destekleyebilip, seçenekleri konusunda o kadar aydınlanmış olurlar.
2. İdeal hasta dürüst, acık ve dolaysız şekilde doktoruyla iletişimde bulunur. Bu da; öncelikle, doktorun akıl okumak, sihir yapmak gibi özellikleri olmayan bir insan olmadığından yola çıkılmasıyla olur. Bu noktadan başlanırsa iletişim daha doğal olur ve yıldırıcı olmaz.
3. İdeal hasta tedavi yöntemi hakkında sorular sorar. Eksiklikler, olumlu sonuç alamama olanağı ve başka seçenek testler ve tedaviler hakkında bilgi edinilmesini sağlayacak kısa sorular şunlar olabilir;
- Bu yapılacak test bize ne konuda bilgi verecek?
- Bu yapılacak test niçin belirlenen bu zaman sınırında yapılmak zorunda?
- Bu yapılacak test acı ve rahatsızlık verirci ve ortaya çıkabilecek terslikler neler olabilir?
- Bu yapılacak test olumsuz sonuç verirse tedavi yöntemimize zararı ne olur?
- Bu tedavi yönteminin diğerlerinden ayrıcalıkları nelerdir?
Testler ve tedavi başlamadan, hastanın bütünüyle anlayamadığı konulara aydınlık getirebilecek bu ve benzeri başka soruların yanıtları, son derece acık ve anlaşılır bir dille cevaplandırılması gerekir. O zaman, IDEAL HASTA, bu anlayış ve bilgi içinde kendine güvenli bir şekilde, tedavi suresince üzerine düşenleri yapabilir.
4. İdeal hasta doktoruna hangi konularda doktorunun Onu tatmin etmediğini söyler. Görünen su ki; hastalar doktorların kendilerine olan tutumlarından hoşlanmadıkları zamanlar bunu doktorlarına söylemekte zorlanıyorlar. Örneğin klinik görevlilerinden biri sert bir cevap vermiş, yada doktor kırıcı konuşmuş gibi gelebilir. Bu tip olaylardan doğacak kırgınlıklar hasta/doktor ilişkisini olumsuz yönde etkileyebilir. Doktor hastasının niçin kırıldığını bilmeden ve cevaplandırmaya olanak verilmeden yargılanmamalıdır. Her ilişkide olduğu gibi, hem olumlu hem olumsuz olaylar doktor ve hasta arasında gömemezlikten gelinmeyip tartışılmalıdır.
5. İdeal hasta, kısırlığın hem tıbbi hemdi duygusal içerikleri hakkında bilgi edinmeye çalışır. Genelde, kısırlık hastaları genel hastalar arasında tıbbi bilgisi en fazla olanlarıdır.Yinede, kendi kısırlıklarının getirdiği duygulara karsı gözleri kapalı olabilir.
6. İdeal hasta kısırlık yüzünden duyacağı gerginliği azaltmanın yollarını arar. Bu gerginliğin doğal olduğunu ve kalıcı olmadığını anlaması gereklidir. Yinede, bu gerilimle savaşabilmek için destek sistemi gerekir. kısırlık konularıyla uzman bir psikologun yardımı olabilir. Yapmaktan hoşlandıkları şeyler (hobiler), tatiller, sosyal iletişim ve eksersiz bu gerilimin dayanılmaz boyutlara çıkmaması için yardımcı olabilir. kısırlık paylaşılmazsa insani yanlizliga itici nitelikte olan bir sorundur. Bu yüzden hastanın bu konuda konuşabileceği ve duygularını paylaşabileceği insanlarla iletişimi son derece yardımcı olur.
7. İdeal hasta kısırlık tedavisi kendini tüketmeye başladığında farkına varacak duyarlıkta olur. Çözümlenememiş evlilik sorunu olan bu kısırlık, çiftlerin cinsel sorunlarıyla, veya birbirlerine karsı sürekli gerilimli, endişeli ve çekimser tutumlarına yol açabilir. çiftlerin bu sorunu evliliklerinin diğer unsurlarıyla ayrı tutabilmeleri şarttır. Bunu yapamıyorlarsa da testler, ilaçlar, kayıt ettikleri bulgulardan bir sürede olsa uzaklaşmaları gereklidir.
IDEAL HASTA’nın eylemsiz bir şekilde tedaviyi gören kişi değil eylemli, bilgili ve bilinçli bir şekilde tedaviye katılan kişi olması gerektiğine inanıyoruz. Bu insanlar doktorlarını bir “Tanrı ” değil “İnsan” olarak göreceklerinden sessizce köşelerine çekilmiş melekler gibi davranmak gereksinimi hissetmezler. Çünkü sonuçta, kısırlık hastaları kendi üreme sağlıklarından kendileri sorumludurlar

Evet. Hiç spermi olmayan hastalar üç grupta incelenebilir. Birincisi hipotalamus-hipofizden gelen hormonkların eksikliğine bağlı olarak sperm olmayan hastalarda çoğunlukla tıbbi tedavi ile sperm oluşumu sağlanabilir ve bu hastalarda aşılama ile gebelik elde edilebilir. Başarı elde edilmeyen hastalarda ise mikroenjeksiyon uygulanır. Bu hastalarda testisten biyopsi alınmasına genellikle gerek duyulmamaktadır. İkincisi sperm yapımı normal olduğu halde kanalların tıkalı olmasına bağlı olarak sperm yapımının olmamasıdır. Bu hastalarda bir iğne ile veya başarısız olunursa testisten küçük bir parçanın alınması ile sperm elde edilebilir. Üçüncüsü testiste sperm yapımının bozuk olduğu gruptur ki hastaların büyük bir bölümünü bu hastalar oluşturmaktadır. Bu hastalarda öncellikle testise iğne ile girilerek ve sperm bulunamazsa biyopsi alınarak sperm aranır. Ortalam olarak hastaların %50’sinde sperm bulunabilmektedir.